رماتیسم مفصلی چیست؟ انواع، علائم و روش های درمان

رماتیسم مفصلی چیست ؟

رماتیسم مفصلی نوعی بیماری خودایمنی و طولانی مدت است که بیشتر مفاصل را درگیر می کند. در این بیماری، دستگاه ایمنی به جای محافظت از بدن، به پوشش داخلی مفاصل حمله می کند و باعث ایجاد التهاب می شود.

درد، تورم و خشکی مفصل از مهم ترین نشانه ها هستند. خشکی معمولاً پس از بیدار شدن از خواب یا مدتی بی تحرکی بیشتر است و ممکن است مدت قابل توجهی ادامه داشته باشد.

این بیماری بیشتر دست ها، مچ دست و پاها را درگیر می کند، اما می تواند مفاصل دیگری مانند زانو را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در بعضی افراد نشانه ها به صورت دوطرفه ظاهر می شوند؛ یعنی مفاصل مشابه در هر دو طرف بدن درگیر می شوند.

آیا رماتیسم مفصلی درمان دارد

در حال حاضر درمان قطعی رماتیسم مفصلی به معنای از بین بردن همیشگی بیماری وجود ندارد، اما روش های درمانی مختلفی برای کنترل التهاب، کاهش درد و جلوگیری از آسیب بیشتر مفصل وجود دارد.

هدف اصلی درمان این است که فعالیت بیماری کاهش پیدا کند و فرد بتواند زندگی روزمره خود را با محدودیت کمتری ادامه دهد. شروع درمان در مراحل اولیه اهمیت زیادی دارد، زیرا می تواند احتمال آسیب دائمی مفصل را کاهش دهد.

بعضی افراد با درمان مناسب برای مدت طولانی نشانه های بسیار کمی دارند. نوع درمان به شدت بیماری، مفاصل درگیر، وضعیت عمومی بدن و پاسخ فرد به دارو بستگی دارد.

بنابراین اگر فردی درد و خشکی مداوم مفاصل دارد، بهتر است به جای مصرف خودسرانه دارو، برای تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کند.

عوارض رماتیسم مفصلی

اگر بیماری برای مدت طولانی فعال بماند، التهاب می تواند به غضروف، استخوان و سایر بافت های اطراف مفصل آسیب برساند. این آسیب ممکن است باعث کاهش حرکت و دشوار شدن بعضی فعالیت های روزمره شود.

روماتیسم مفصلی فقط محدود به مفاصل نیست و در بعضی افراد می تواند قسمت هایی مانند چشم، پوست، ریه و قلب را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

خستگی، ضعف، کاهش اشتها و گاهی کاهش وزن نیز ممکن است همراه بیماری دیده شود. به همین دلیل، پیگیری منظم وضعیت بیمار اهمیت زیادی دارد.

انواع رماتیسم مفصلی

واژه روماتیسم به گروه گسترده ای از بیماری های مربوط به مفاصل، ماهیچه ها، استخوان ها و بافت های اطراف آن ها گفته می شود و همه انواع آن یک بیماری واحد نیستند.

روماتیسم مفصلی، التهاب مفصل پس از برخی عفونت ها و التهاب مفصل مرتبط با بیماری های پوستی از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است در گفت وگوی روزمره با نام روماتیسم شناخته شوند.

به همین دلیل تشخیص نوع بیماری اهمیت زیادی دارد. درد زانو به تنهایی نشان نمی دهد که فرد به روماتیسم مفصلی مبتلا شده است و ممکن است علت دیگری داشته باشد.

پزشک برای تشخیص معمولاً علائم، سابقه بیماری، معاینه و در صورت نیاز آزمایش های خونی و تصویربرداری را در کنار یکدیگر بررسی می کند. هیچ آزمایش واحدی به تنهایی برای تشخیص روماتیسم مفصلی کافی نیست.

علائم رماتیسم ستون فقرات

روماتیسم مفصلی معمولاً بیشتر مفاصل کوچک دست و پا و برخی مفاصل دیگر را درگیر می کند و هر نوع کمردرد یا درد ستون فقرات را نباید روماتیسم دانست.

برخی بیماری های التهابی ستون فقرات می توانند با درد و خشکی کمر همراه باشند. این درد ممکن است پس از استراحت بیشتر شود و با فعالیت مناسب کاهش پیدا کند.

اگر کمردرد طولانی، خشکی صبحگاهی، درد شبانه یا محدودیت حرکتی وجود داشته باشد، بررسی پزشکی اهمیت دارد. تشخیص علت درد بدون معاینه امکان پذیر نیست.

علائم رماتیسم دست و پا

دست و پا از قسمت هایی هستند که در روماتیسم مفصلی می توانند زودتر درگیر شوند. درد، تورم، حساسیت هنگام لمس و خشکی مفصل از نشانه های رایج هستند.

خشکی دست ممکن است باعث شود فرد هنگام صبح نتواند به راحتی انگشتان خود را خم کند یا مشت خود را ببندد. درگیری پا نیز می تواند راه رفتن را دشوار کند.

اگر چنین علائمی به صورت مداوم وجود داشته باشند، بهتر است بررسی پزشکی انجام شود. تشخیص زودهنگام می تواند از پیشرفت آسیب مفصل جلوگیری کند.

علائم رماتیسم زانو

درد و تورم زانو می تواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه به معنی روماتیسم مفصلی نیست. در صورت وجود التهاب، زانو ممکن است متورم، گرم و هنگام حرکت دردناک شود.

اگر خشکی صبحگاهی همراه با تورم و درد در چند مفصل دیگر نیز وجود داشته باشد، احتمال بیماری التهابی بیشتر مطرح می شود.

ادامه دار بودن نشانه ها یا افزایش درد هنگام انجام فعالیت های معمول، دلیل مناسبی برای مراجعه به پزشک است.

درمان رماتیسم دست و پا

درمان رماتیسم انگشتان دست و پا بر اساس شدت التهاب و میزان آسیب مفصل انجام می شود. پزشک ممکن است از داروهایی استفاده کند که فعالیت بیماری را کنترل کرده و از آسیب بیشتر جلوگیری می کنند.

برخی داروها برای کاهش درد و التهاب استفاده می شوند، اما داروهای اصلی کنترل بیماری با هدف کند کردن روند آسیب مفصل تجویز می شوند.

فیزیوتراپی و تمرین های مناسب نیز می توانند به حفظ حرکت مفاصل و قدرت ماهیچه ها کمک کنند. در موارد شدید که آسیب مفصل قابل توجه باشد، روش های جراحی نیز ممکن است بررسی شوند.

استراحت کامل معمولاً راه حل مناسبی نیست. میزان فعالیت باید با وضعیت بیمار هماهنگ باشد تا مفاصل بدون وارد شدن فشار اضافی، حرکت خود را حفظ کنند.

درمان روماتیسم زانو

درمان زانو به علت درد و شدت التهاب بستگی دارد. اگر زانو به دلیل روماتیسم مفصلی دچار التهاب شده باشد، کنترل بیماری اصلی اهمیت بیشتری از مصرف موقت داروی مسکن دارد.

پزشک ممکن است داروهای کنترل کننده بیماری، داروهای کاهش دهنده التهاب و در بعضی شرایط داروهای کوتاه مدت برای کنترل درد را تجویز کند. نوع دارو برای هر فرد متفاوت است.

تمرین های مناسب، کاهش فشار اضافی روی مفصل و حفظ وزن مناسب نیز می توانند در کنار درمان پزشکی به حفظ توان حرکتی کمک کنند.

درمان رماتیسم کمر

درمان رماتیسم کمر به تشخیص دقیق علت درد وابسته است. همان طور که گفته شد، همه کمردردها ناشی از روماتیسم نیستند و بیماری های مختلفی می توانند باعث درد ستون فقرات شوند.

در صورت وجود بیماری التهابی، پزشک ممکن است دارو، تمرین های حرکتی و روش های توان بخشی را پیشنهاد کند. انتخاب روش درمان بدون مشخص شدن علت درد می تواند نتیجه مناسبی نداشته باشد.

اگر درد کمر همراه با ضعف اندام، بی اختیاری یا بی حسی شدید باشد، مراجعه پزشکی باید جدی تر گرفته شود.

درمان رماتیسم عصبی

اصطلاح درمان رماتیسم عصبی در پزشکی نام یک بیماری مشخص نیست. گاهی افراد دردهای ناشی از فشار عصبی یا دردهای منتشر بدن را با این عبارت تعریف می کنند.

استرس می تواند در بعضی افراد باعث شدیدترشدن احساس درد یا بدتر شدن علائم بیماری های مزمن شود، اما به این معنا نیست که استرس به تنهایی عامل ایجاد روماتیسم مفصلی است.

بنابراین اگر فرد دچار درد مداوم مفاصل است، نباید مشکل را فقط به اعصاب نسبت دهد. بررسی پزشکی برای پیدا کردن علت اصلی درد ضروری است.

علائم روماتیسم پوستی

روماتیسم پوستی نیز یک عنوان عمومی است و ممکن است افراد از آن برای بیماری های مختلف استفاده کنند. یکی از بیماری هایی که می تواند هم پوست و هم مفاصل را درگیر کند، التهاب مفصل مرتبط با بیماری پوستی است.

در این حالت ممکن است فرد سابقه ضایعات پوستی، تغییرات ناخن یا درد و تورم مفاصل داشته باشد. تشخیص نوع بیماری به معاینه پوست و مفاصل و بررسی سابقه فرد نیاز دارد.

وجود بیماری پوستی همراه با درد و تورم مفصل بهتر است توسط پزشک بررسی گردد تا درمان مناسب انتخاب شود.

روماتیسم خاموش

گاهی اصطلاح روماتیسم خاموش برای شرایطی به کار می رود که بیماری هنوز نشانه های واضحی ایجاد نکرده یا علائم آن بسیار خفیف هستند. با این حال، نباید این عبارت را به عنوان یک تشخیص پزشکی مستقل در نظر گرفت.

روماتیسم مفصلی ممکن است در ابتدا با نشانه های خفیف مانند خشکی صبحگاهی، خستگی یا درد محدود در چند مفصل شروع شود. تشخیص دقیق به بررسی پزشکی نیاز دارد.

اگر فرد سابقه خانوادگی بیماری داشته باشد یا علائم مفصلی تکرار شوند، پیگیری زودهنگام می تواند مفید باشد.

رژیم غذایی برای روماتیسم

غذا به تنهایی نمی تواند روماتیسم مفصلی را درمان کند، اما داشتن یک برنامه غذایی متعادل می تواند به سلامت عمومی بدن کمک کند. الگوی غذایی سرشار از سبزیجات، میوه ها، حبوبات، غلات کامل، ماهی، مغزها و چربی های سالم انتخاب مناسبی است.

مصرف زیاد غذاهای فراوری شده، قند و چربی های نامناسب بهتر است محدود شود. اگر فرد متوجه شود غذایی خاص علائمش را تشدید می کند، می تواند این موضوع را با پزشک یا متخصص تغذیه در میان بگذارد.

هیچ ماده غذایی به عنوان درمان قطعی روماتیسم شناخته نمی شود. بنابراین نباید به دلیل پیروی از یک رژیم خاص، داروهای تجویز شده را کنار گذاشت.

فرق روماتیسم با آرتریت روماتوئید

یکی از پرسش های رایج، فرق روماتیسم با آرتریت روماتوئید است. در زبان روزمره، روماتیسم واژه ای گسترده برای بیماری های مختلف مفاصل و بافت های مرتبط با آن است.

آرتریت روماتوئید یا همان روماتیسم مفصلی، یک بیماری مشخص خودایمنی است که باعث التهاب مفاصل می شود. بنابراین هر فردی که به یک بیماری روماتیسمی مبتلا است، الزاماً آرتریت روماتوئید ندارد.

شناخت تفاوت میان این بیماری ها اهمیت دارد؛ زیرا روش تشخیص و درمان هر کدام می تواند متفاوت باشد.

داروی روماتیسم مفصلی

داروی روماتیسم مفصلی با توجه به نوع و شدت بیماری انتخاب می شود. برخی داروها برای کاهش درد و التهاب کاربرد دارند و گروه دیگری برای کنترل فعالیت بیماری و جلوگیری از آسیب مفصل تجویز می شوند.

داروهای تغییر دهنده روند بیماری می توانند سرعت پیشرفت روماتیسم را کاهش دهند. در برخی بیماران نیز داروهای زیستی یا داروهای جدیدتر، با توجه به شرایط فرد، مورد استفاده قرار می گیرند.

انتخاب دارو، مقدار مصرف و مدت درمان باید توسط پزشک انجام شود. بعضی داروهای روماتیسم نیاز به آزمایش های دوره ای دارند تا عوارض احتمالی آن ها بررسی گردد.

قرص روماتیسم

عبارت قرص روماتیسم به یک داروی مشخص اشاره نمی کند. داروهای مختلفی برای کنترل درد، التهاب یا فعالیت بیماری وجود دارند و انتخاب آن ها به تشخیص پزشک بستگی دارد.

مصرف خودسرانه قرص های ضدالتهاب می تواند برای برخی افراد، به ویژه کسانی که مشکلات معده، کلیه یا بیماری های دیگر دارند، خطرهایی ایجاد کند.

بنابراین بهتر است نام دارو تنها بر اساس تجربه فرد دیگری انتخاب نشود. دارویی که برای یک بیمار مناسب است ممکن است برای شخص دیگری انتخاب خوبی نباشد.

قوی ترین داروی روماتیسم کدام است؟

نمی توان یک دارو را به عنوان قوی ترین داروی روماتیسم برای همه بیماران معرفی کرد. شدت بیماری، نوع درگیری، بیماری های زمینه ای و پاسخ بدن به درمان در انتخاب دارو تأثیر دارند.

گاهی یک داروی معمولی برای بیماری که التهاب خفیف دارد مناسب است، اما فرد دیگری ممکن است به درمان پیشرفته تری نیاز داشته باشد.

به همین دلیل، «قوی ترین» لزوماً به معنای «بهترین» نیست. بهترین درمان، روشی است که برای شرایط همان بیمار مناسب باشد و بتواند بیماری را با کمترین خطر ممکن کنترل کند.

بهترین داروی روماتیسم مفصلی

بهترین داروی روماتیسم مفصلی برای هر فرد متفاوت است. پزشک معمولاً با توجه به شدت علائم و میزان التهاب، درمان را انتخاب می کند و در صورت نیاز آن را تغییر می دهد.

داروهای کنترل کننده بیماری ممکن است برای مدتی نیاز به مصرف مداوم داشته باشند و اثر بعضی از آن ها نیز پس از گذشت چند هفته یا ماه مشخص شود.

قطع ناگهانی دارو یا تغییر مقدار آن بدون نظر پزشک می تواند باعث بازگشت یا تشدید علائم شود. بنابراین بیمار باید برنامه درمانی خود را طبق دستور پزشک ادامه دهد.

استرس و روماتیسم

ارتباط میان استرس و روماتیسم موضوع مهمی است. استرس لزوماً عامل اصلی ایجاد روماتیسم مفصلی نیست، اما در بعضی افراد می تواند با شدیدتر شدن نشانه ها یا دوره های تشدید بیماری همراه باشد.

خواب کافی، فعالیت بدنی متناسب، کاهش فشار روانی و داشتن برنامه روزانه منظم می تواند به بهتر شدن کیفیت زندگی کمک کند.

اگر فرد احساس می کند در دوره های فشار روانی درد و خستگی او بیشتر می شود، بهتر است این موضوع را در زمان مراجعه با پزشک مطرح کند.

مراقبت از بیمار مبتلا به روماتیسم

روماتیسم مفصلی گاهی انجام بعضی کارهای روزانه را برای بیمار دشوار می کند. جابه جایی، آماده کردن غذا، خرید یا انجام کارهای شخصی ممکن است در دوره های تشدید بیماری به کمک بیشتری نیاز داشته باشد.

در چنین شرایطی خانواده می تواند از خدمات پرستاری در منزل کرج برای مراقبت و همراهی بیمار استفاده کند. نوع خدمات باید بر اساس میزان توانایی فرد و نیازهای روزانه او انتخاب شود.

اگر بیمار برای مراجعه های پزشکی یا انجام امور درمانی به همراه نیاز داشته باشد، استخدام همراه بیمار در بیمارستان نیز می تواند یکی از گزینه های قابل بررسی باشد.

همچنین افرادی که به دنبال فرصت شغلی در حوزه مراقبت هستند، می توانند شرایط استخدام پرستار در کرج را بررسی کنند و متناسب با مهارت و تجربه خود در این زمینه فعالیت داشته باشند.